S A O P Š T E NJ E Z A J A V N O S T u vezi sa primjenom autentičnog tumačenja Zakona o visokom obrazovanju i Zaključkom Vlade Kantona Sarajevo broj: 02-05-40411-10/19 od 14.11.2019. godine

Ministarstvo za obrazovanje, nauku i mlade Kantona Sarajevo duži vremenski period suočeno je sa pokušajima provođenja pravnog nasilja nad procesima u oblasti visokog obrazovanja, a posebeno procesom usklađivanja pravnog statusa Univerziteta u Sarajevu sa Zakonom o visokom obrazovanju (pravna integracija) kao i pokušajima nezakonite uzurpacije poslova iz zakonom utvrđene nadležnosti Ministarstva, a što se prije svega odnosi na usvajanje zaključka Vlade Kantona Sarajevo kojim se vrši izuzeće Ministarstva u odlučivanju po žalbama koje je izjavio rektor Univerziteta, prof. dr. Rifat Škrijelj, protiv rješenja Inspektorata prosvjetne inspekcije.

Istovremeno sa provođenjem ovih aktivnosti, prisutni su i pokušaji javnog optuživanja Ministarstva za neprovođenje aktivnosti koje su u isključivoj nadležnosti tijela Univerziteta u Sarajevu i njegovih članica, a što se prije svega ogleda u nastojanjima da se odgovornost za prekid nastavno-naučnog procesa na fakultetima medicinske grupacije, te nezaključivanje ugovora u skladu sa zakonskom obavezom između Univerziteta u Sarajevu i Kliničkog centra Univerziteta u Sarajevu, kojim se uređuju međusobni odnosi u vezi sa izvođenjem nastave, te potencijalno nepotpisivanje diploma studentima Medicinskog fakulteta, prikaže kao odgovornost Ministarstva.

Sve naprijed pomenute aktivnosti prožete su snažnim političkim utjecajem, koji je u pravilu generiran i iniciran od rektora Univerziteta u Sarajevu, koji je u svom djelovanju uspostavio praksu delegiranje neriješenih pitanja u funkcionisanju i radu Univerziteta političkim strukturama vlasti, uz istovremeno nastojanje da se iz tih procesa u cijelosti isključi ili pak marginalizira Ministarstvo, čije stavove rektor Univerziteta nerijetko ignoriše, ne priznaje i pokušava na različite načine problematizirati ili relativizirati.
Ove aktivnosti rektor Univerziteta provodi, uz istovremeno snažno verbalno zagovaranje i promoviranje autonomije Univerziteta, iako od Vlade i Skupštine Kantona Sarajevo zahtijeva involviranje u procese koji predstavljaju suštinu autonomije Univerziteta. Primjer takvog postupanje predstavlja zahtjev upućen Vladi i Skupštini Kantona Sarajevo da izvrše imenovanje v. d. dekana Medicinskog fakulteta, iako su izbor i imenovanje rukovodnih tijela organizacionih jedinica Univerziteta u njihovoj isključivoj nadležnosti. Pored toga što takvi zahtjevi ne korespondiraju evropskoj praksi i razumijevanju institiconalne i akademske autonomije, isti se mogu razumijevati i kao poziv na kršenje Okvirnog zakona o visokom obrazovanju u BiH, kao i Zakona o visokom obrazovanju Kantotna Sarajevo, koji su precizno utvrdili isključivu nadležnost tijela organizacionih jedinica za takve procese.

Rektor Univerziteta svojim činjenjem, ali i propuštanjem dužnog činjenjenja u značajnoj mjeri nerijetko doprinosi i generira probleme čije rješavanje nakon toga delegira političkim strukturama vlasti. Zamjenom teza, rektor Univerziteta vlastite propuste, ali i pogrešno provedene aktivnosti, pokušava staviti na teret Ministarstvu, pri čemu funkciju nadzora, koju prema zakonu vrši Ministarstvo, nastoji poistovijetiti sa obavezom neposrednog izvršavanja poslova za koje je zakonom zadužen.

U svom djelovanju rektor Univerziteta se opredijelio za pronalaženje alternativnih mehanizama za rješavanje pitanja iz nadležnosti Ministarstva, pri čemu se nerijetko stavlja u poziciju vrhovnog pravnog autoriteta nadležnog za donošenje odluke o tome šta jeste, a šta nije u skladu sa važećim ustavnim i zakonskim propisima. U tome je povremeno uspijevao pronaći i podršku političkih struktura, a kao primjer takve podrške može se navesti javno iskazani stav rektora Univerziteta, podržan od pojednih predstavnika zaknodavne i izvršne vlasti Kantona Sarajevo, da mišljenje Ustavnog suda Federacije BiH u vezi sa autentičnim tumačenjem Zakona o visokom obrazovanju, nije pravno obavezujuće te da se autentično tumačenje Zakona može primjenivati bez obzira na mišljenje Ustavnog suda FBiH. Ovakav odnos je imao direktan negativan utjecaj na mnoge procese u oblasti visokog obrazovanja, od kojih su najznačajniji nepotreban zastoj u provođenju pravne integracije Univerziteta, nepotpisivanje ugovora između Univerziteta i Kliničkog centra Univerziteta u Sarajevu za izvođenje nastave za potrebe fakulteta medicinske grupacije nauka, te dovođenje u pitanje potpisivanja diploma studentima Medicinskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu.

Zbog pogrešne precepcije i razumijevanja pravne prirode mišljenja Ustavnog suda FBiH, Ministarstvo je od strane pojedinih predstavnika zakonodavne vlasti u Kantonu Sarajevo, bilo izloženo javnim prozivanjima i pokušajima diskreditacije, što se u konačnici pokazuje i kao svojevrsni politički pritisak. Takav odnos pojedinih predstavnika zakonodavne vlasti je imao poseban utjecaj na procese iz nadležnosti Ministarstva, s obzirom da je korespondirao sa javno iskazanim stavovima rektora Univerziteta u Sarajevu koji je takav odnos doživio kao svjevrsnu podršku i potvrdu ispravnosti vlastitog djelovanja.
Međutim, potpunu pravnu neosnovanost takvih stavova potvrdio je zvanično i Ustavni sud FBiH na način da je konstatovao da doneseno mišljenje ima pravni karakter odluke te da je kao takvo pravno obavezujuće, i da se autentično tumačenje Zakona o visokom obrozavanju, koje je upravo na inicijativu rektora Univerziteta u Sarajevu donijela Skupština Kantona Sarajevo, ne može primjenjivati.
Također, zahtjev rektora Univerziteta upućen Vladi Kantona Sarajevo da se, suprotno zakonskim propisima, odredi druga osoba za rješavanje žalbi koje je rektor Univerziteta izjavio protiv rješenja Inspektorata prosvjetne inspekcije, predstavlja grubi atak na samostalnost u radu Ministarstva, ali i svjevrsni pokušaj diskreditiranja ministrice za obrazovanje, nauku i mlade. Ovo je posebno značajno kada se ima u vidu činjenica da je rektor Univerziteta na sjednici Vlade Kantona Sarajevo iskazao visok stepen nepoštovanja Ministarstva, ali i Kantonalne uprave za inspekcijske poslove, koje je na sjednici Vlade optužio za svojevrsnu zavjeru protiv rektora Univerziteta.

Nažalost, rektor Univerziteta je na sjednici Vlade Kantona Sarajevo na kojoj je razmatran njegov zahtjev za izuzeće ministrice za obrazovanje, nauku i mlade, dobio punu podršku kroz usvajanje nezakonitog zaključka Vlade Kantona, pri čemu su izneseni argumenti i stavovi ministrice za obrazovanje, nauku i mlade te pomoćnika ministrice za visoko obrazovanje, ocijenjeni neosnovanim, uz konstatacije da pomoćnik ministrice svojim pravnim stavovima dezavuiše, kako ministricu, tako i druge članove Vlade Kantona Sarajevo.

Međutim, akt Ustavnog suda FBiH, kao i akt Fderalnog ministarstva pravde koji su naknadno doneseni i dostavljeni Ministarstvu za obrazovanje, nauku i mlade, potvrdili su da su izneseni pravni argumenti, kako ministrice tako i pomoćnika ministrice, predstavljali pravno kredibilan i društveno odgovoran pristup ovom pitanju.
Sve naprijed navedeno, jasno ukazuje da je Ministarstvo u svom radu izloženo raznim oblicima pritiska i neutemeljenog osporavanja, kao i da su istovremeno ohrabrivani nosioci aktivnosti koje su od nadležnih instanci kvalificirane pravno neutemeljenim.

Osnovano se postavlja pitanje kako Ministarstvo može uspješno realizovati procese iz okvira utvrđene nadležnosti ukoliko predstavnici institucija sistema, a posebno pojedini predstavnici zakonodavne i izvršne vlasti, na pravno neutemljen način podrivaju stavove Ministarstva.

Ministarstvo od svih pomenutih sudionika očekuje da iz proteklih dešavanja izvuku odgovarajuću pouka, da prestanu sa dosadašnjom praksom osporavanja zakonitog rada Minstarstva te da ne ponavljaju počinjene greške.

Ministarstvo ostaje čvrstvo opredijeljeno da na putu izgradnje boljeg obrazovnog sistema na zakonit, profesionalan i argumentovan način odgovara izazovima sa kojima se u svom radu suočava.

M I N I S T R I C A
Mr. Zineta Bogunić s.r.
Sarajevo: 27.11.2019. godine